Has, kuyumcunun ortak dili
Kuyumcular arasında ürün TL ile değil has gram ile konuşulur. Toptancıdan 100 gram 22 ayar bilezik alan kuyumcu borcunu 91,6 has olarak yazar; ödeme günü kur ne olursa olsun bu kadar saf altın ya da karşılığı ödenir. Has hesabı kur riskini iki taraftan da kaldırır.
Has = gram × milyem ÷ 1000. Belli bir has miktarının başka ayardaki karşılığı ise gram = has × 1000 ÷ milyem ile bulunur.
Milyem tablosu
| Ayar | Milyem | 1 gramdaki has | Yaygın kullanım |
|---|---|---|---|
| 24 | 995 – 999,9 | 0,995 gr | Gram altın, külçe |
| 22 | 916 | 0,916 gr | Bilezik, sarrafiye |
| 21 | 875 | 0,875 gr | Körfez takıları |
| 18 | 750 | 0,750 gr | Pırlanta montürü |
| 14 | 585 | 0,585 gr | Zincir, günlük takı |
| 8 | 333 | 0,333 gr | Ekonomik takı |
Ayar dönüşümü ne işe yarar?
Eski 14 ayar takılarını bozdurup 22 ayar bilezik almak isteyen biri, elindeki altının kaç gram bileziğe denk geldiğini bu hesapla görür. 20 gram 14 ayar 11,7 has eder; bu da yaklaşık 12,77 gram 22 ayardır. Yeni ürünün işçiliği bu hesaba dahil değildir, ayrıca ödenir.