Milyem ve ayar ilişkisi
Ayar, 24'lük sistemdir; milyem 1000'lik sistem. 24 ayar 1000 milyem (saf altın) kabul edilir. Dönüşüm: milyem = ayar ÷ 24 × 1000.
| Ayar | Milyem (teorik) | Piyasada yaygın |
|---|---|---|
| 24 | 1000 | 995 / 999,9 |
| 22 | 916,7 | 916 |
| 18 | 750 | 750 |
| 14 | 583,3 | 585 |
| 8 | 333,3 | 333 |
Piyasada kullanılan milyem değeri teorik değerden küçük farklarla ayrışabilir; program ürün kartında hangi milyemin kullanılacağını sizin tanımlamanıza izin vermelidir.
Öne çıkan özellikler
- Ayar → milyemDönüşüm tablosu ve ürün bazlı milyem tanımı.
- Has karşılığıGram × milyem ÷ 1000, 0,0005 gr toleransla.
- İki işçilik yöntemiİşçilik milyemi veya gram başı TL.
- Hurda alışMilyem grubu, fire ve gider pusulası.
- Canlı kurHas satış ve alış kuru saniyeler içinde güncel.
Has karşılığı hesabı
Has (gram) = ürün gramı × milyem ÷ 1000. Örnek: 10 gram 22 ayar (916 milyem) bilezik → 10 × 916 ÷ 1000 = 9,16 gram has altın. Bu değer stoğun has karşılığı, cari borcun gram karşılığı ve alış maliyetinin temelidir.
Yuvarlama önemlidir: has karşılığı binlerce işlem boyunca birikir. Ariyen has hesabını 0,0005 gram toleransla yuvarlar; kuruş farkları kasada birikmez.
İşçilik ve satış fiyatı
Satış fiyatına işçilik iki şekilde eklenir: işçilik milyemi (ürünün milyemine eklenen değer) ya da gram başı işçilik (TL). İşçilik milyemi yönteminde formül: Satış = gram × (milyem + işçilik milyemi) ÷ 1000 × has satış kuru. Örnek: 10 g, 916 milyem, 60 işçilik milyemi, has satış kuru 5.400 ₺ → 10 × 976 ÷ 1000 × 5.400 = 52.704 ₺.
Gram başı işçilikte: Satış = gram × milyem ÷ 1000 × has kuru + gram × işçilik TL. Hangi yöntemin kullanılacağı ürün grubuna göre değişir; program iki yöntemi de desteklemelidir.
Alışta milyem: hurda ve eski altın
Müşteriden alınan eski altın ve hurdada milyem ölçümle ya da ayar damgasıyla belirlenir; alış fiyatı gram × milyem ÷ 1000 × has alış kuru üzerinden, varsa fire düşülerek hesaplanır. Hurda, milyem gruplarına göre ayrı stokta izlenir; sonradan parçalı çıkış yapılabilir. Alım belgesi olarak gider pusulası düzenlenir.
Örneklerle satış hesabı
Örnek 1 — 22 ayar bilezik, işçilik milyemi: 15 g, 916 milyem, 50 işçilik milyemi, has satış kuru 5.400 ₺. Fiyat = 15 × (916 + 50) ÷ 1000 × 5.400 = 15 × 0,966 × 5.400 = 78.246 ₺. Has karşılığı stoktan 15 × 0,916 = 13,74 g düşer.
Örnek 2 — 14 ayar yüzük, gram başı işçilik: 4 g, 585 milyem, gram başı 900 ₺ işçilik. Fiyat = 4 × 0,585 × 5.400 + 4 × 900 = 12.636 + 3.600 = 16.236 ₺. Has karşılığı 2,34 g.
Örnek 3 — Hurda alış: 8 g, 875 milyem (21 ayar), has alış kuru 5.350 ₺, fire yok. Alış = 8 × 0,875 × 5.350 = 37.450 ₺; stoğa 7,0 g has girer.
Yuvarlama ve kuruş farkları
Has karşılığı üç ondalıkla (0,001 g) tutulduğunda bin işlemde kuruş farkları birikir; kasa ile stok arasında açıklanamayan sapmalar bu birikimden doğar. Yuvarlama kuralı ürün bazında değil sistem genelinde sabit olmalı ve tüm uygulamalarda (masaüstü, telefon, tarayıcı) aynı çalışmalıdır. Ariyen has hesabını 0,0005 g toleransla yuvarlar ve aynı fonksiyonu Core, Mobile ve Web'de kullanır; iki cihaz aynı ürüne farklı has yazmaz.
Milyem gruplarıyla hurda yönetimi
Hurda tek bir yığın olarak değil milyem gruplarıyla izlenir: 22 ayar hurda, 18 ayar hurda, 14 ayar hurda ayrı stoklardır. Alışta grup seçilir, gram ve fire girilir; toptancıya veya atölyeye giderken parçalı çıkış yapılır. Her grubun has karşılığı ayrı hesaplandığından toplam hurda stoğunun has değeri her an doğru kalır.
Sık yapılan hesap hataları
- Ayarı milyem yerine kullanmak: 22 yazıp 916 kastetmek; program milyem bekliyorsa fiyat on kat yanlış çıkar.
- İşçiliği iki kez eklemek: Hem işçilik milyemi hem gram başı işçilik girmek.
- Satış kuruyla alış yapmak: Hurda alışında has alış kuru yerine satış kurunu kullanmak.
- Fireyi unutmak: Hurdada taş, kaynak ve kirden doğan fire düşülmezse alış yüksek çıkar.
- Yuvarlamayı işlem başında yapmak: Ara değerleri yuvarlamak biriken fark üretir; yuvarlama sonuçta yapılmalıdır.
Program bu hataların çoğunu şablonla önler: ürün grubu işçilik yöntemini belirler, alış ve satış kuru işlem tipine göre otomatik seçilir.
Has kuru nereden gelir?
Has altın kuru, gram başına saf altının alış ve satış fiyatıdır ve piyasadan canlı alınır. Ariyen kuru birden çok kaynaktan alır, doğrular ve kaynak kesilirse diğerine geçer; sizin marjınız bu kura uygulanarak ürün fiyatına dönüşür. Milyem hesabında kullanılan kur, işlem anındaki kurdur ve işlem kaydında saklanır; sonradan bakıldığında hangi kurla satıldığı görülür.
Ariyen'de milyem hesabı nasıl işler?
Ürün kartında gram, ayar ve milyem tanımlanır; işçilik yöntemi ürün grubuna göre şablonlanır. Satış anında has kuru canlı gelir, fiyat otomatik hesaplanır, has karşılığı stoktan düşer. Cari borç ve emanet has gramla tutulduğu için kur değişse de borcun karşılığı sabit kalır. Hesaplama Core, Mobile ve Web'de aynıdır.
Has hesabı Ariyen'de her satışta otomatik yapılır; Core üründeki milyem ve işçiliği canlı kurla çarpar, Pano aynı fiyatı vitrine yansıtır. Sarrafiye tarafındaki hesap için sarrafiye takip rehberine, satış fiyatının oluşumu için canlı fiyat yazısına bakabilirsiniz.
Piyasa referansı için Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası sayfasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
916 milyem kaç ayar?
916 milyem 22 ayar altındır: 22 ÷ 24 × 1000 ≈ 916,7.
14 ayar altının has karşılığı nasıl bulunur?
Gram × 585 ÷ 1000. Örneğin 5 gram 14 ayar yüzük ≈ 2,925 gram has.
İşçilik milyemi ne demek?
Ürünün kendi milyemine eklenen, işçilik bedelini has cinsinden ifade eden değerdir; 916 milyem ürüne 60 işçilik milyemi eklenirse fiyat 976 milyem üzerinden hesaplanır.
Program milyemi kendisi ölçer mi?
Hayır; milyem ölçümü ayar cihazı veya damga ile belirlenir. Program girilen milyemle has, maliyet ve fiyatı hesaplar.