Milyem nedir, has altın hesabı nasıl yapılır?

Kuyumcuda iki kişi aynı bileziğe bakar: biri "22 ayar" der, diğeri "916 milyem". İkisi de aynı şeyi söyler. Milyem, altının saflığını binde cinsinden ifade eden ölçüdür; has altın hesabının ve dolayısıyla satış fiyatının temelidir. Bu yazıda milyemi, ayarla ilişkisini ve gramdan has karşılığına nasıl geçildiğini örneklerle anlatıyoruz.

Milyem ve ayar arasındaki ilişki

Ayar, altının saflığını 24 üzerinden; milyem ise 1000 üzerinden anlatır. 24 ayar altın 1000 milyem, yani teorik olarak saf altındır. Dönüşüm basittir: ayarı 24'e bölüp 1000 ile çarparsınız.

Piyasada 24 ayar ürünler için 995 milyem esas alınır; çünkü tam 1000 milyem saflık üretimde pratik olarak elde edilmez. Bu küçük fark, büyük gramlarda ciddi tutarlara dönüşür.

Has altın hesabı: gramdan hasa geçiş

Bir ürünün has karşılığı, gramının milyemle çarpılıp 1000'e bölünmesiyle bulunur.

• 10 gram 22 ayar bilezik: 10 × 916 / 1000 = 9,16 gram has
• 5 gram 14 ayar yüzük: 5 × 585 / 1000 = 2,925 gram has
• 20 gram 18 ayar kolye: 20 × 750 / 1000 = 15 gram has

Has karşılığı bulunduktan sonra o günkü has altın kuruyla çarparsınız; çıkan tutar ürünün "altın değeri"dir. İşçilik bunun üstüne gelir.

İşçilik nasıl eklenir?

Kuyumcuda işçilik üç şekilde ifade edilir: gram başına sabit TL, has bazında ek milyem ya da yüzde. En yaygın olanı milyem üzerinden eklemektir. Örneğin 22 ayar bir bilezik için 916 milyem altın değeri + 30 milyem işçilik = 946 milyem üzerinden fiyatlanır. Bu yöntemin avantajı, işçiliğin altın fiyatıyla birlikte hareket etmesidir.

Programınızın işçiliği ayrı bir kalem olarak tutması önemlidir; çünkü hurda alımında işçilik sıfırlanır, satışta ise kâr marjınızın büyük kısmı işçilikten gelir. İkisini tek rakamda toplayan yazılımlar kâr analizini imkânsız kılar.

Satış fiyatı adım adım

1. Ürünün gramını ve milyemini alın: 8 gram, 22 ayar (916).
2. Has karşılığını bulun: 8 × 916 / 1000 = 7,328 gr has.
3. Güncel has kurunu uygulayın: 7,328 × has kuru.
4. İşçiliği ekleyin: gram başına ya da milyem olarak.
5. Marjınızı ve varsa KDV'yi ekleyin.

Bu hesabı her satışta elle yapmak hem yavaş hem hataya açıktır. Ariyen Core canlı has kurunu alır, ürünün milyem ve işçilik şablonunu uygular ve satış fiyatını saniyede üretir; kur değiştiğinde vitrin panosundaki fiyat da aynı anda güncellenir.

Hurda alımında milyem

Hurda alırken ürünün milyemi ayar damgasından ya da mihenkten belirlenir; işçilik dikkate alınmaz ve çoğu kuyumcu alış tarafında birkaç milyem düşük çalışır. Örneğin 916 milyem damgalı bir ürün hurda olarak 900 veya 905 milyemden alınabilir. Bu düşüş sizin ticari kararınızdır; ancak programın alış ve satış milyemini ayrı tutabilmesi gerekir. Aksi halde hurda kârınız ile satış kârınız birbirine karışır.

Yuvarlama ve hassasiyet

Has hesabında hassasiyet en az üç ondalık basamak olmalıdır; Ariyen has bazında hesaplarda 0,0005 gram yuvarlama toleransıyla çalışır. Gün içinde yüzlerce işlem yapan bir dükkanda iki ondalıkla yapılan yuvarlama, ay sonunda gramlık farklar yaratır.

Ayar damgası ve mihenk

Ürünün milyemi çoğu zaman üzerindeki damgadan okunur: 916, 750, 585 gibi. Damga yoksa ya da güvenilmiyorsa mihenk taşı ve asitle yaklaşık ayar tespiti yapılır; daha kesin sonuç için XRF cihazı kullanılır. Hurda alımında damgaya güvenip yanılmak kuyumcunun en pahalı hatalarından biridir; bu yüzden birçok dükkan hurda alış milyemini damganın birkaç puan altında tutar. Programda ürünün "damga milyemi" ile "kabul edilen milyem"i ayrı tutmak, sonradan yapılan ayar tespitlerinde farkı izlemeyi kolaylaştırır.

Örnek: bir günün hesabı

Sabah has kuru 5.400 TL olsun. Vitrinden 12 gram 22 ayar bilezik satılıyor; işçilik 30 milyem, marj yüzde 2.

1. Has karşılığı: 12 × 916 / 1000 = 10,992 gr
2. Altın değeri: 10,992 × 5.400 = 59.356,80 TL
3. İşçilik: 12 × 30 / 1000 = 0,36 gr has → 0,36 × 5.400 = 1.944 TL
4. Ara toplam: 61.300,80 TL; yüzde 2 marj ile 62.526,82 TL

Aynı müşteri 8 gram 14 ayar eski bir yüzüğü hurda olarak veriyor; alış milyemi 570 kabul ediliyor, has alış kuru 5.380 TL.

1. Has karşılığı: 8 × 570 / 1000 = 4,56 gr
2. Alış tutarı: 4,56 × 5.380 = 24.532,80 TL
3. Müşterinin ödeyeceği fark: 62.526,82 − 24.532,80 = 37.994,02 TL

Gün sonunda kasanın has bakiyesi 10,992 gr azalmış, 4,56 gr hurda artmış, aradaki fark nakit olarak girmiştir. Bu hesabı gram bazında tutmak, kur akşam değiştiğinde bile kasanın "denk" olup olmadığını gösterir; TL bazında tutulan kasa kur hareketiyle şaşar.

Sık karıştırılan üç kavram

• Has kuru ile gram altın fiyatı: Has, saf altının gramıdır; gram altın 24 ayar sarrafiyedir ve küçük bir işçilik farkı taşır.
• Milyem ile işçilik milyemi: İlki saflık, ikincisi işçiliğin has cinsinden karşılığıdır; toplanarak fiyat milyemi elde edilir.
• Alış milyemi ile satış milyemi: Aynı ürün için farklıdır; aradaki fark kuyumcunun hurda kârının bir parçasıdır.

Milyem hesabını elle yapıyorsanız bir hesap makinesi yeter; ama gün sonunda kasayı has bazında denk getirmek istiyorsanız hesabı sistem yapmalı. Ücretsiz demo ile kendi ürünlerinizi girip has bazlı raporu görebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İlgili yazılar